Especiosa ye ua aldé de l cunceilho de Mirando de l Douro, çtrito de Bergáncia. La lhéngua falada ye l mirandés mas poucos la sáben screbir por haber sido ua lhéngua oural. Agora sendo oufecial yá puode ser screbida cun regras. Ye an mirandés que scribo eiqui nesta jinela birada pal mundo. BIEN BENIDOS EIQUI i an, http://www.adelaide-monteiro.blogspot.com
terça-feira, 24 de setembro de 2013
Anquanto sós!...
Canta l amor
Inda que las cuordas apérten
ls sonidos de la guitarra
i ls bientos apressiados pássen
sien lhebar l tou cantar.
Hai tanto beijo spalhado
pul chano an desalinho,
hai abraços amuntonados
an antebraços, perdidos,
tantos mirares que se pérden
por mirares nun merecidos,
tanto doce, tanto miel
an bidros que stán partidos.
Canta l amor
inda que na guitarra
yá haba cuordas partidas
i la tue boç se bote ne l abismo,
sien rede, cantando solica.
Hai tantas bozes que se cálham
porque nun ansaiórun l canto,
tantos poemas se squécen
por le zbotar la quelor,
tanta letra i palabra
çquecidas an rugas mudas,
tanto siléncio que mata,
l ampeço, al rebentar.
Canta l amor
antes que a la fuonte
se le seque la naciente,
hai tanta auga que mana,
que cuorre a priessa i nun cria
l que deberie de criar.
Hai tanta auga que rasga
an beç de la tierra regar,
hai tanto fruto arramado
por nun saber apreciar.
Canta l amor, anquanto sós!...
I la fuonte!
Muorro-me als poucos
an cada fuonte
que a pouco i pouco agoniza,
an cada rana a scabar
a saber de drumida,
an cada sapo de piel sgretada
a saber de l´amerusura perdida.
Muorro-me als poucos
quando por ti passo, freixo,
cun secura,
estendendo las raízes a la tierra an chamas
i ardendo por drento
antes que seia tiempo
de las fuolhas fazéren çpedidas.
Ardo an chamas i muorro-me als poucos,
ah!, se me muorro i
que si me duol
este morrer
debagaroso!…
Hai un reçumar lebe ne ls mius uolhos
que por falta de sal nun chega a lhágrima
i nun chega a auga
por le faltar ousadie.
Hai un morrer
debagaroso ne l beiral
adonde l nial chora
la ida de l´andorina.
Muorro als poucos neste tiempo
an que las promessas nun m´alborótan,
por çcrédito!
Muorro-me als poucos quando beio
l barranco que para
mi abrírun,
mas juro, nun deixarei
que me máten por anteiro!…
Cumo l freixo, la rana, l sapo, l nial!
I la fuonte!...
quinta-feira, 5 de setembro de 2013
Deste altico dadonde spreito
Pequeinhos truonos spertórun l die i, ls relhistros, inda loinge, íban dando lhuç al sol ambergonhado. L´auga ampeçou a deixá-se cair dun cielo cargado de polagueira que de tan seco me fazie sangrar las narizes. Stá agora un cibico mais ameroso.
Pensei que serie ua daqueilhas atrunadas que eiqui an San lhourenço, neste altico çcampado, mais parécen la fin de l mundo. Quedou-se por aquilho mesmo, l´auga i ls relhistros, ampuxados por un sol que se spreguiçou nun spertar sien miedos. Puode ser qu´inda benga para stragar la fiesta de l Naso mas tamien para porparar la tierra pals nabales que, de tan seca star, nun hai labrador que s´abinture a botá-la na tierra para gusto de ls pardales.
L termo ye un eimfierno, ls mananciales yá ban dando las últimas de muorte, las cereijeiras stan cun las oureilhas tan caídas que parece que nunca mais seran capazes de fabricar antuolhos....
Alhá abaixo na aldé, ua pita canta apuis que botou l mundo branco para fuora, nun sei se de cuntenta por tal façanha, se de delor ne l ubeiro por tan grande ser aquel mundo. Al mais, todo stá silencioso. Só la campana se scuita a cada meia hora, cansada i anfeliç por tener que cantar sien un carino de manos halbelidosas, quemendada por ua máquina sien duolo nien piadade. Yá bai mala de la gorja, eilha que tan bien cantaba nos toques de trindades. A abaluar pul sonido, nun há-de tardar a tener la barriga cobrada, por bias daquel badalho le bater bezes sien cuonta a cada die, dies seguidos, meses i anhos, no mesmo múscalo de l bronze que, por duro que séia, nun hai modo de aguantar tamanho massacre.
Ls galhos de las árboles abánan ampuxadas por un airico, para un lhado i paloutro, cumo stando a acenhar al cielo que le mande mais auga.
Nun ben l aire de Zenízio i, se nun se birar, nun haberá nubre que mos traga chúbia.
quinta-feira, 22 de agosto de 2013
Piedras suoltas
Scapa-se-me la bida
por antre ls ganhuolos
que nos dedos me bán nacendo;
Témbran-me las piernas
a jogar de morada.
por antre ls ganhuolos
que nos dedos me bán nacendo;
cúndien-se-me
ls dies
an cumenéncias
que nun m´énchen l muolo.
Camino
que nun m´énchen l muolo.
Camino
remissacos
acontra remissacos;
resfolgo aire
resfolgo aire
i nun oucigeno la senara;
canso ls dedos
canso ls dedos
i fago sbarruolhos.
Sobra-me la gana,
falta-me l´ oudácia;
sobra-me la raiba,
falta-me la curaige.
Sobra-me la gana,
falta-me l´ oudácia;
sobra-me la raiba,
falta-me la curaige.
Témbran-me las piernas
a jogar de morada.
Subre la prenheç de la lhuna
Deita-se la nuite subre l xaragon caliente que l sol le deixou. Naçe la lhuna, chena, dourada, i, al modo que bai chubindo no cielo se fai más miruolha i me spreita pal quarto, pula jinela que deixei abierta para que l fresco de la nuite le entre.
Las streilhas son esta nuite punticos feitos cun lhapç fino.
Más cargadas stan las lhuzes de l´ aldé eiqui acerquita.
Yá nun s´ouben ls perros agora que stan stiraçados a la puorta, a pistanhar de suonho, abrindo i cerrando ls uolhos cunsante las pessonas fálan más ou menos alto, a abrir más bezes que quieren, puis que eiqui la giente, la mais deilha, fala boziando.
Las bobideiras stan de fuolha guicha a aperdurar fuorça para aguantar la calor que le benirá manhana. L spantalho, a fazer que arrinca yerba, drobado subre sou bentre cheno de yerba seca, deixa que ua manga de la camisa balanceie, puis que assi parece mais rial para cumprir l sou deber de spantar la raposica sfamiada i chena de sede.
L aire chega cun un oulor fuorte a fogo i, cun la nuite, inda ls touçones de la Malhada i de la Moura me parécen más medonhos, ambasores quaije a chegar a las casas.
Eiqui no altico, an San Lhourenço, no cerradico de scadal que la yerba fizo delantre de la baranda birada pals touçones, scribo a la lhuç de la lhuna, calhada, sola, oubindo ls grilhos que agora son ls amos de la nuite, sobreponendo-se a qualquiera ranucalho que anteime an botar las narizes fuora de l poço.
Ben-me un sonido baixo de la sala atrabeç de sues puortas anchas i abiertas. A las bezes calha-se porque l CD s´acaba sien que me deia de cuonta, outras bezes lhebanto-me i mudo-lo. La música clássica ajuda-me a cumponer esta nuite que yá só eilha ye magnífica.
Guardan-me respeito ls cínfanos esta nuite, talbeç por bias de l airico que me arrodeia ou, quien sabe, por de mi tenéren pena, por se dáren de cuonta que nas mies cuostas znudas stan seinhas de picadas d´atabanos, de quando, esta manhana bien cedo, mos aperponimos, Ilda i you, a ua caminada a Cruç Canto, i, sendo mais acerca de l que manginábamos acabemos por chegar a la ribeira i apuis ribeira abaixo até l Molino de la Senhora. Fui al benir para casa, cun l rechino de l sol que ls atabanos me atacórun, me zgraciórun cun sues picadas porriba de la camisa. Ilda sien ningua mordida, daba-me lambadas nas cuostas, para ls matar.
Stou agora eiqui, neste centro de l miu pequeinho mundo, nun assomadeiro que me lhieba para tierras de Bergáncia, dadonde abisto custelhaçones terrestres d´alguas aldés, cun las cuostas znudas para refrescar las bolardas que me quedórun daqueilha batalha cun ls atabanos. De l outro lhado, noutra baranda, birie la Sanábria, mas a la nuite gusta-me mais esta, porque deiqui beio toda l´aldé.
La lhuna mira para mi i you par´eilha para aporbeitar la sue maior prenheç. Talbeç nun steia neste assomadeiro na sue prenheç de Setembre, ou stando, nun será yá tan dourado l sou pelo, puis ye esta, la lhuna chena d´Agosto, la que me parece más guapa.
Ls botones de l cumputador sónan, la música sona, i, ls grilhos, por todo quanto ye sítio, mángan an fuorça de sonidos…
Las streilhas son esta nuite punticos feitos cun lhapç fino.
Más cargadas stan las lhuzes de l´ aldé eiqui acerquita.
Yá nun s´ouben ls perros agora que stan stiraçados a la puorta, a pistanhar de suonho, abrindo i cerrando ls uolhos cunsante las pessonas fálan más ou menos alto, a abrir más bezes que quieren, puis que eiqui la giente, la mais deilha, fala boziando.
Las bobideiras stan de fuolha guicha a aperdurar fuorça para aguantar la calor que le benirá manhana. L spantalho, a fazer que arrinca yerba, drobado subre sou bentre cheno de yerba seca, deixa que ua manga de la camisa balanceie, puis que assi parece mais rial para cumprir l sou deber de spantar la raposica sfamiada i chena de sede.
L aire chega cun un oulor fuorte a fogo i, cun la nuite, inda ls touçones de la Malhada i de la Moura me parécen más medonhos, ambasores quaije a chegar a las casas.
Eiqui no altico, an San Lhourenço, no cerradico de scadal que la yerba fizo delantre de la baranda birada pals touçones, scribo a la lhuç de la lhuna, calhada, sola, oubindo ls grilhos que agora son ls amos de la nuite, sobreponendo-se a qualquiera ranucalho que anteime an botar las narizes fuora de l poço.
Ben-me un sonido baixo de la sala atrabeç de sues puortas anchas i abiertas. A las bezes calha-se porque l CD s´acaba sien que me deia de cuonta, outras bezes lhebanto-me i mudo-lo. La música clássica ajuda-me a cumponer esta nuite que yá só eilha ye magnífica.
Guardan-me respeito ls cínfanos esta nuite, talbeç por bias de l airico que me arrodeia ou, quien sabe, por de mi tenéren pena, por se dáren de cuonta que nas mies cuostas znudas stan seinhas de picadas d´atabanos, de quando, esta manhana bien cedo, mos aperponimos, Ilda i you, a ua caminada a Cruç Canto, i, sendo mais acerca de l que manginábamos acabemos por chegar a la ribeira i apuis ribeira abaixo até l Molino de la Senhora. Fui al benir para casa, cun l rechino de l sol que ls atabanos me atacórun, me zgraciórun cun sues picadas porriba de la camisa. Ilda sien ningua mordida, daba-me lambadas nas cuostas, para ls matar.
Stou agora eiqui, neste centro de l miu pequeinho mundo, nun assomadeiro que me lhieba para tierras de Bergáncia, dadonde abisto custelhaçones terrestres d´alguas aldés, cun las cuostas znudas para refrescar las bolardas que me quedórun daqueilha batalha cun ls atabanos. De l outro lhado, noutra baranda, birie la Sanábria, mas a la nuite gusta-me mais esta, porque deiqui beio toda l´aldé.
La lhuna mira para mi i you par´eilha para aporbeitar la sue maior prenheç. Talbeç nun steia neste assomadeiro na sue prenheç de Setembre, ou stando, nun será yá tan dourado l sou pelo, puis ye esta, la lhuna chena d´Agosto, la que me parece más guapa.
Ls botones de l cumputador sónan, la música sona, i, ls grilhos, por todo quanto ye sítio, mángan an fuorça de sonidos…
terça-feira, 20 de agosto de 2013
Crabo
Crabo
Por muit´ auga que te ponga, crabo
Nun sou capaç de te sacar ua risa
Cuido botá-te l que te bonde d´auga
Mas quien sabe, la falta nun será mie
Tanta beç te reguei i tu floriste
Abries pula nuite i apuis sunries
Dezindo-me que para mi abriste
I que l tou florir éran lhabutas mies
An tanta tarde de quelor dourada
An tanta nuite a fazé-se strelhada
Te cheirei crabo, t´acarinei la piel
Burmeilho crabo, torna-me a florir
Que l tou oulor you torne a sentir
I na boca naça, gusto doce a miel
Por muit´ auga que te ponga, crabo
Nun sou capaç de te sacar ua risa
Cuido botá-te l que te bonde d´auga
Mas quien sabe, la falta nun será mie
Tanta beç te reguei i tu floriste
Abries pula nuite i apuis sunries
Dezindo-me que para mi abriste
I que l tou florir éran lhabutas mies
An tanta tarde de quelor dourada
An tanta nuite a fazé-se strelhada
Te cheirei crabo, t´acarinei la piel
Burmeilho crabo, torna-me a florir
Que l tou oulor you torne a sentir
I na boca naça, gusto doce a miel
domingo, 18 de agosto de 2013
Cunta-me stórias
Screbi cantarolando la música de la cantiga de Rui Veloso, Cunta-me Stórias. Quando la oubo you sola, essa melodie fai-me correr las lhágrimas cara abaixo.
Oubi-la onte no cuncerto an Miranda i hoije spertei i andube toda la manhana cantarolando la música. Apuis dou nisto.
Oubi-la onte no cuncerto an Miranda i hoije spertei i andube toda la manhana cantarolando la música. Apuis dou nisto.
You querie bolar
Cielos sien çtino
I anfilar las nubres an colares
I apuis fugir
Atrás de sartigalhos
Seguindo sous bolos i saltares
Cielos sien çtino
I anfilar las nubres an colares
I apuis fugir
Atrás de sartigalhos
Seguindo sous bolos i saltares
You querie nadar
Cumo nada un barco
Ir al mar afuora sien parar
Meté-me bien fondo
Por antre ls corales
Para cun eilhes me quelorar.
Tomara de fazer cumo la checharra
Cantar para spantar esta calor
Screbir cumo quien yá nun ten manhana
Sentir que l mundo bai para melhor
Cunta-me stórias
Al miu oubido
Las que nun oubi quando era nina
Tu que sabes tanta
Perdas i bitórias
Todo oubirei sien pantomina
Mira para mi
Para este zerto
Que an mi medrou sien piadade
Sécan-se-me las risas
Grieta-se-me l´ alma
An çfrace até culpo l´eidade
You querie mirar palas trigueiras
Tirar d´eilhas todo l murron
A mano spipar fuortes garanheiras
Ajuntar las spigas todas nun munton
Tomara you ser
Cumo ua paixarina
Para séren flores ls mius bestidos
Cargar-me de puolos
Cumo las abeilhas
Dar betas de miel als zbalidos.
Sei bien que nun ye
Más que delareio
L cuorpo stá pesado i nó capaç
I ls pies , cuitados,
Yá dan tropeçones
I las piernas quédan para trás.
Cunta-me stórias!...
Ir al mar afuora sien parar
Meté-me bien fondo
Por antre ls corales
Para cun eilhes me quelorar.
Tomara de fazer cumo la checharra
Cantar para spantar esta calor
Screbir cumo quien yá nun ten manhana
Sentir que l mundo bai para melhor
Cunta-me stórias
Al miu oubido
Las que nun oubi quando era nina
Tu que sabes tanta
Perdas i bitórias
Todo oubirei sien pantomina
Mira para mi
Para este zerto
Que an mi medrou sien piadade
Sécan-se-me las risas
Grieta-se-me l´ alma
An çfrace até culpo l´eidade
You querie mirar palas trigueiras
Tirar d´eilhas todo l murron
A mano spipar fuortes garanheiras
Ajuntar las spigas todas nun munton
Tomara you ser
Cumo ua paixarina
Para séren flores ls mius bestidos
Cargar-me de puolos
Cumo las abeilhas
Dar betas de miel als zbalidos.
Sei bien que nun ye
Más que delareio
L cuorpo stá pesado i nó capaç
I ls pies , cuitados,
Yá dan tropeçones
I las piernas quédan para trás.
Cunta-me stórias!...