Moçambique

Moçambique
Parque da Gorongosa

Douro

Douro
An cama de mofo

sábado, 10 de setembro de 2011

Era ua beç ne l Natal


Bengo a pedir l abraço!
To ls anhos se repetie este pedido, muita beç inda na nuite de Cunsoada, outras, ne l die de Natal.
Diç-se agora que son manifestaçones culturales de l Solstício d´ Eimbierno. Naqueilha altura chamában-se ls Casamentos, solo esso, sien falta, na nuite de Cunsoada, apuis de ceia i antes de la missa de l Galho.
...
... Solo eilhes se ajuntában, ls rapazes solteiros, para ber quien ye que casaba cun quien i que dote l habien de dar, muita beç scolhidos para fazéren caçuada. Ls mais anterjeitados para ambersar nun podien faltar para que la cousa sonasse cun mais música i mais grácia.
Screbido todo an dues fuolhas, indo cad´ua deilhas para cada grupo de casadores. Uns nua punta de la aldé, an sítio alto, outros na outra punta. Cad´un cun sou ambude, alhá ancomeçában a boziar:
Alhá bai un!
Quien bai a ser?
Antonho de las Eiras.
I cun quien?
Cun Eister Tecedeira.
Eheheheh! Rie-se, boziando.
I que l hémos de dar de dote? Buonas maçarocas de lhana para fazéren las mantas cun que se tápen na cama!
Eheheheheh!
Alhá bai un!
Scassamente houbiemos estas palabras alhá quedábamos nós de oubido bien frimado para ber se antendiemos quien iba a ser l nuosso tiu para aquel anho. L friu gilaba la cara, l nariç pingaba, las manos quedában angaranhidas, mas nada mos tiraba de l pie de la fuonte para oubirmos ls que stában ne l cabeço de la Funtázia, l que mos quedába mais acerca de casa. A las bezes nun éramos capazes d´antender porque eilhes fazien uns sonidos stranhos cun la boç para deficultar.
La cena habie sido an famílhia. Polbo cun batatas cozidas i tronchos, ls redadeiros colgadeiros de ubas rei doces cumo l miel de tan spaixaracadas i ls afelhós feitos de massa de pan. A las bezes tamien uas postas de bacalhau tamien cozido. Ua ceia buona sien las panteminices que se ousan nestes tiempos.

Cun buossa licença. Bengo a pedir l abraço a Delaide, dezie lhougo a seguir a ls Casamentos l que me habie tocado para tiu.
Pus bá! Anton agora sós de la nuossa famílhia?
Dá-le l abraço al rapaç! Ye tradiçon, ye tradiçon, dezie-me mie bó.

Lembra-se-me de quando era pequeinha me habéren casado cun un rapaç grande porque l faltarie moça i era el un de ls casamenteiros, naquel anho. Quedei anchada que nien un belhó nó acutilado, antes de stourar… You casada cun un rapaç pimpon! Medrei lhougo un palmo...




…Caminaba cun buon jaqueton cumprido, lubas, gorro na cabeça. Agora que l Nino Jasus yá nun me pon nada ne l çapatico, que yá nun tengo a ber cun ls Casamentos, nada me dá mais alegrie que haber ua nebada na altura de l Natal. Las botas de seilon fazien un cherrac caratelísco a ancalcar la niebe ne l camino, l báfio salido de ls mius pulmones formaba gotas de auga ne l pelo, ne l que quedaba fuora de l gorro. Quedando porende até tarde, formarie-se carambelo i por isso bolbi a tiempo de chegar inda algo cedo a casa.

Fui nessa caminada que me benírun a la mie eideia un sien fin de bibéncies:
L çapatico a la borda de la parede negra de fulhin, bien acerquita de la cinza, las prendas sien lhaços nien caixas que scassamente anchien l çapatico de bezerro cun cordones i que nun éran mais que uns figos, rebuçados i nuozes. Ua riqueza para mi, cousas que naquel tiempo se quemien poucas bezes.
La Missa de l Galho nua eigreija de chano de piedra, adonde retumbában las tosses i ls spirros, adonde ls cánticos de l beisa Nino se m´antreduzien ne l coraçon, me chubien la alma i peç que me fazien ir al cielo cun miu béu branco.
Ls Casamentos i l baile de l die de Natal al toque de rigaleijo para comemorar ls casamentos, la fogueira a la borda de l eigreija adonde quedábamos a calcé-mos até tarde, l botielho cun cascas para almorçar para l causo de haber yá fumeiro curado.



Agora, dous meses antes yá mos méten l Natal ne l uolhos…
Ye la publicidade als prefumes, ye la tie pimponaça a pedir ls ferreros roché al criado bien mandado, ye la Popota, son las cartas que ls ninos ancoméçan a cungeminar para pedir prendas al Pai Natal, un barrigudo que se bei que nun passa miséria.
Quando chega l Natal yá you stou farta de Natal, de tanta angústia que me bai chubindo a la mie alma.
Porquei será?

Será de l zalento que senti quando bi que l Nino nun me ponie nada i que alrobés, habie sido mie mai ó mie abo?
Será porque l Natal fui straformado an troca de prendas, an galas de solidariedade que las mais de las bezes nun son mais do que forma de se pormobéren ls que neilhas partecípan, quedando todo na mesma apuis que passa l Natal?
Será ber que muitas famílhias que se ajuntan nua casa an que la mesa stá siempre puosta, que gústan muito de las prendas, mas que apuis dízen mal, porque ancóntran que solo recebírun merdices?


Abaixei l cabeço acerca de mie casa. Yá a fin de tarde, ls pies nun sentien l xaragon de niebe tan dóndio, seinha que la gilada habie ampeçado a cair.
La pulbeira stá çcungelada, la casa cheira a las fritas de pan de forma bien anchuquecidas an lheite i uobos, als suonhos, al arroç doce, todo cun cheiro a Natal i a canela.
La nuite porpara-se para se calcer ua beç mais a la fogueira de l Natal.

Bengo a pedir l abraço, dezie-se antiempos an quaije que todas las casas…
Bengo a pedir l abraço… diç-se an pouquechicas, agora!… Falta de giente nuoba, falta de ninas tamien.
Anton que te dórun de dote, Ricardo?
Dous telemóbles de la Bodafone, para mos falarmos antre Paris i Lisboua…



Era ua beç, ne l Natal…

domingo, 4 de setembro de 2011

Até adonde!?


Nun se notaba muito l medrar porque l´eidade yá benie doutras giraçones, sei alhá quantas serien, mas medrában, anquanto you medraba. You deixei de medrar, mas eilhes cuntinában a angordar ls tuoros, aqueilhes galhos tapados cun mofo amarielho.
 Bie-bos de mie casa an sbolácios de fuolhas, an çanceinhos, an nubrinas de cinza, an amarielhos d´outonho, an tablados de páixaros a cantar, an assobios de tordos a sperar la hora para atacar las cereijas assi que deixasse de me apurcatar.
Senti ls buossos gemidos i,  dei-me de cuonta de la gateira que naciu, podendo atrabeç deilha abistar la yerba seca de l cerrado. Éran tamien bózios de rebuolta, nun solo de delor, aqueilhes que de drentro de bós salien! Éran bózios por que bós queriedes morrer de pies, a acenhar al cielo, sitio de nial de gralhos, a dezi-me a mi, que tamien bós habiedes ser puolo, sítio adonde las setas medrarien, quando yá quantá you era cinza… Chorestes porque fustes antes de mi, porque bos apressiórun la buossa nuite, sabendo que you chorarie por bós.
Chorábades a cada beç que la sierra bos passaba ls anels que bos medrórun cun ls anhos i íbades perdento l´eiquelíbrio que nunca airaçada bos fazie trembrar. Regististes al miedo de las trunadas sien que ningua chiçpa bos chegasse al tuoro, regististes al friu de ls eimbiernos i recebistes cada primabera cun un sunriso. A las bezes, ne ls beranos mais calientes, bi-bos buossa fulhaige mais andeble, anunciando un outonho temprano, mas, nunca esta malina bos benciu antes de la hora, i, las buossas fuolha íban amarelhando i caindo, formando camas dóndias a la borda de l camino.
Solo este fungar bos fizo sentir grima!...
Inda m´ acenhestes a boziar, quien m´acude! Nun hai tiempo d´acudir quando l fungar ye de máquina, soldado cun spada zambaínada, anfurecida…
Mal apenas tube tiempo de bos dezir adius, cumpanhas, bistas de to las manhanas assi que spertaba i atrabeç de las bidraças bos acenhaba. Fui scassamente l tiempo de lhebantar ls uolhos de l´augueira por adonde staba a passar l´auga para regar ls freijoneiros de rodriga, i porriba deilhes bi ls buossos galhos a barimbar para un lhado… Apuis, la gateira gigante, por adonde me bén ua cisca frie a anregelar-me la spina, la alma, ls uolhos...
Apuis de bos ber anriba l camion, ampuxados por dientes de calhabera gigante daquielha máquina, boziei… Boziei d´ampotença, boziei de rebuolta, de delor. Sobretodo, boziei ancrédula. Cumo ye que, habendo tanto touçon medonho, adonde yá nun hai flor que medre, se bénden ls freixos de ls cerrados, eiqui, acolhá,… por todo l lhado!?
Naide ten fome al punto de bender la bida de árboles centenárias por ua manadica de ouros, tan poucos que scassamente daran para dous ou trés quilos de bitela…
Tamien you choro nas mies ronchas de ls anhos, bien andrento de l peito, quando miro para alhá i nun bos beio ne ls cerrados de San Lhourenço!
Até quando, por quanto tiempo duraran, an quanto tiempo mataran las árboles mais guapas de Praino, ls freixos!!!

Nunca fumos nós!


Tiempo
Tu i you nunca fumos nós.
An  percípio
Querie que corrísses
I tu
Nun agarrabas l miu correr.
Agora
Fuges-me a baler!
Bolas que nien pruma de páixaro
A scapá-se na airaçada
Beloç
Passas por mi
I nien me deriges palabra.
Andefrente al miu cansaço
I als delores que me faziste
Nien la mano subre mi passas
Alrobés
Me arrepassas.
Por muito que querga
Nunca mos acertamos
I cuntigo
Tiempo
Ye lhuita que sei que perdo.



segunda-feira, 29 de agosto de 2011

Las campanas stan cansadas



La lhuna spertará hoije mais tarde.
Todo ye siléncio neste cielo strelhado
nesta tierra adrumecida
apuis que l cumputador que abana las campanas
se calhou até las seis de la manhana.


Nada yá ye cumo era
nesta aldé an que l toque de las Trindades
a la nuite mandaba ls ninos para casa
i daba la seinha als galhos a la pormanhana
qu´éran horas de cantar...


Este scampaniar
a to las horas i las meias
tirou l pouco de magie nesta aldé
qu´inda l restaba
apuis que ls ninos yá son
ninos d´eidade abançada...


Yá nun cuorren estes ninos
de caiatos a sgubiar
de çapatos a tropeçar
cun las campanas a tocar
sien sabéren an que toque
dében eilhes de rezar


Yá se trócan Abe Marias
las campanas siempre boubas
tócan pal tércio i la missa
tócan las horas i las meias
stan siempre, siempre a tocar
a dar horas
adonde las horas
nun percisan de se achar
an tiempo que ye d´ancordar.


Tiempos houbo
an que to l mundo iba pal termo
i era l sol a guiá-lo
Puls caminos de la bida.
agora que ten scampaniar
pala ida i pala benida
ne l termo nun hai un germo...


quinta-feira, 18 de agosto de 2011

Dlan!Dlan!!! Tanto scampaniar!!!



Quiero horas dadas pul sol
S´outro reloijo nun tebir
Pula lhuna i l  siete streilho
Sien campanas a tocar
A anquemodar las trindades
Todas las horas i meias
Qu´un anté queda  baralhado
Cun tamanho badalhar
Que s´oube de to l lhado.

Quiero la magie perdida
De las trindades
Çporgramada an  cumputador
I digo cun muita delor
A to la giente que me ouba
Que ye cousa bien bouba
Las campanas siempre a tocar
Siempre a spertar un lhugar.

Yá bundában ls bendedores
Cun sous apitos a berrar
Tan alto i tanta beç
Qu´ a las dues por trés
Nien parece la Speciosa
Qu´era calma i galana
I agora stá tan nerbiosa.

Dai-mos las trindades
I l toque de l meidie
Para que se reze cun deboçon
Padre nuossos i abe maries
Puis que nesta cunfuzon
De toques  i scampaniar
Sien se saber se ye ancurdar
Se son las horas ou l tércio
Se ye missa ou  repicar

quarta-feira, 17 de agosto de 2011

Un ribeiro que secaba

Stá un die assuberrolhado, mesmo daqueilhes, an que la calor mos cansa, anque nada fágamos.
Hai ua canícula a asparecé-se a la que, ne l zerto porboca las miraiges i lhieba giente a caminar pensando que ye ua lhagona cun las dunas a béren-se an speilho d´auga.
Mirei adreitos als touçones, adonde nun hai ua gateira que seia por adonde l´aire passe, de tan medonhos que stan. S´hai un fuogo nun haberá bumbeiros subecientes pa l ´atalhar. Mal tenie acabado de tener  estes pensares,  bi  lhabaredas altas, fumo negro a salir duns pinhos que por alhá stan atafanhados nua tierra, arrodiados de touças, carqueijas  i pismouros. Tube miedo i, sien mais, nun tardei a zbiar ls uolhos para ls passar para outros bistas. Dei meia buolta  i ancarei cun un sítio, adonde, solitário, bi un restrolho.
Biajei ne l tiempo i, fui al tiempo an que mie bó, inda cun de nuite, me dezie: Anda nina, alhebanta-te! Yá tengo las sopas feitas i bamos-mos pa la segada. Ls outros yá alhá staran a chega,r apuis que caminórun porende trés quartos d´hora. Hoije bai a ser ne l termo d´Angueira, alhá pa ls Palancares.
Tenie nó más que quatro ou cinco anhos, eidade an que ls Berones inda éran passados cun cumpanha de giente. Apuis dessa eidade, tenie por cumpanha ls páixaros, ls grilhos, las checharras, la burra, las bacas, sendo ua deilhas mie einemiga declarada i las bezes un bui, que siempre ténen mirar traiçoneiro. A la Mourisca, inda un die l senti la dureç de ls cuornos quando you, cun desassiete anhos yá feitos, la tentiei prender.
 Dezie-me miu  abó Abelino: “ l que tu tenes ye miedo i eilha de ti, de tanta lapada que l´atiras pa la botar de l cerrado. Anda acá que la hás-de prender”!
 Anquanto iba dezindo, iba tirando l gancho de drento de l´argolha de la cadena pa la sultar i para que apuis you la prendira.
 Nunca you habie bolado tan alto a nun ser quando bie passar ls abiones alhá arriba de las nubres i alhá me eimaginaba a camino de l Brasil!
 Aterrei na strequeira. Suorte la mie que la aterraige fui cumo que anriba de flores, marcando ua tangente al pie d´amigo que la loija ten.
 Lhebou porrada de guelhada al modo de pai Abelino que nun era para cuçquinhas!...
 Nun baliu de nada… Yá you l´habie dado lapadas zde ls mius seis ou siete anhos porque,  you nun era senhora de me arrimar a eilha.  Inda parece que la stou a ber a scabeciar aqueilhes cuornos quando bie que l´habie deregido la palabra para que fusse adreitos al buqueiro. Chota!!!
 Lhougo la guelhada se alhebantada i l caie ua lapada ne l lhombo.
Tantos delores de barriga que you tube para nun ir cun eilhas!!! Naide me acarditaba anque las mais de las bezes si fússen berdadeiras…
Fúrun ls anhos mais felizes de la mie nineç, esses, an que mie abó me lhebaba anriba la burra a sigurar la cesta de l almuorço. Chegaba-me a las narizes l cheiro a persunto cozido i al azeite rejado, anriba de las sopas, al arroç de bacalhau, para meidie.
L cántaro iba dun lhado de las algorjas, la fogaça i l mais quemício para todo l die, de l outro. You anriba de l lhombo de la burra cun l miu chapéu de palha yá puosto, farol naquel termo de mar amarielho.
Inda mal oubie l, “anda nina, lhebanta-te”, yá you staba a sfregar  ls uolhos de l lhado de fuora de la puorta que zamboca na baranda cun scaleiras de piedra, quando l sol naciente inda mal fazie lhuç ne cielo, anriba de ls cabeços de l Forno.
Pensando isto, joguei cun las bacalhouras, cun ls grilhos; apanhei las spigas que íban quedando i que apuis miu abó metie andrento ls manolhos i me dezie que apuis me mandaba fazer un bestido a mie madrina, bien guapo, de seda, para strenar l die de l Naso; apanhaba carniçuolos para bender al tiu de Argoselo que siempo por alhá passaba anriba la mula a boziar, “ çamarras i carniçoilos”!!!
Inda hoije gusto de sentir nas manos la dundieza de la seda daquel bestido!...
Inda hoije me amboubo cun las barbuletas queloridas que tenie a bolar antre flores!...
Apuis la Mourisca anfernizou-me la nineç i fizo-me arramar muita lhágrima ne ls cerrados…
Bundou un restrolho, un restrolho pequeinho a bibir ua solidon eigual a la que you sentie quando staba ne l cerrado de l Molinico, un foio antre dous montes. Era alhá que you choraba. Talbeç por me faltar campo de cielo, talbeç por me faltar campo pa ls uolhos, talbeç por me faltar aire para resfolgar…
Solo dou fé de chorar parende, naquel sítio, adonde freixos medrában de cada lhado de l ribeirico a zambucar na çuda de l Molinico, cerrados guapos, mas… sien campo que bundásse para mi…
Bolei nessa cinta de restrolho a la pormeira parte de la mie nineç, a la parte an que inda nun tenie guelhada de buieira.

sexta-feira, 29 de julho de 2011

De mai


Acubri-te an tierra
Para an tierra medrares
Reguei-te de la fuonte
Para nun te secares.

Medreste debrebe
Debrebe floriste
Fuste-te debrebe
Mas siempre beniste

Acubri-te an tierra
Fuorte te faziste

Arranquei-te las yerbas:
Cherinchos, yerbas mouras
Berdulagas, grama
Paridas pula tierra
Tan bien amanhada
Puis nun fáltan yerbas
Na tierra strecada

Arranquei-te las yerbas
Sien te doler nada

Acubri-te an carino
Para te tirar l miedo
An beisos i abraços
Para que nun tritasses


Aperteste ls lhaços
Agarrando la cemba
Puis que naide dará
L que ne l peito nun tenga



Acubri-te an carino
Para que de drento te benga




(Ne l die de ls sous anhos, die 26 de Júlio)

Arquivo do blogue